Επιπεφυκίτιδα στα παιδιά: Συμπτώματα, διάρκεια & αντιμετώπιση
Η επιπεφυκίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες οφθαλμικές λοιμώξεις στα παιδιά, ιδιαίτερα της προσχολικής ηλικίας. Πρόκειται για μια φλεγμονή του επιπεφυκότα, δηλαδή της λεπτής και διαφανούς μεμβράνης που επιστρώνει το λευκό τμήμα του ματιού καθώς και το εσωτερικό τμήμα των βλεφάρων. Η επιπεφυκίτιδα συχνά αποκαλείται και «κόκκινο μάτι», εξαιτίας της χαρακτηριστικής ροζ ή κόκκινης εμφάνισης των ματιών. Η πάθηση είναι εξαιρετικά κοινή στην παιδική ηλικία, με την λοιμώδη επιπεφυκίτιδα να επηρεάζει περίπου 1 στα 8 παιδιά ετησίως στην ηλικιακή ομάδα 6 μηνών έως 17 ετών. Για τα βρέφη, η επίπτωση είναι ιδιαίτερα υψηλή, επηρεάζοντας περίπου 1 στα 10 βρέφη μέχρι την ηλικία του ενός έτους. Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας καθορίζεται από το είδος της επιπεφυκίτιδας, η οποία μπορεί να έχει είτε μολυσματική, είτε αλλεργική αιτιολογία.
Τι είναι η επιπεφυκίτιδα
Ο επιπεφυκότας είναι η λεπτή, διάφανη, ήπια κινητή μεμβράνη, που καλύπτει το εσωτερικό των βλεφάρων και το λευκό μέρος του ματιού. Όταν αυτή η μεμβράνη ερεθιστεί ή μολυνθεί, τα αιμοφόρα αγγεία της διαστέλλονται και το μάτι παίρνει το χαρακτηριστικό ερυθρό χρώμα. Τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα στην επιπεφυκίτιδα λόγω της συχνής επαφής τους με άλλα παιδιά στο νηπιαγωγείο ή το σχολείο, καθώς και της τάσης τους να αγγίζουν τα μάτια τους με βρώμικα χέρια.
Πώς κολλάει η επιπεφυκίτιδα - Τρόποι μετάδοσης
Μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο
Η λοιμώδης επιπεφυκίτιδα μεταδίδεται πολύ εύκολα. Το παιδί μπορεί να εμφανίσει τη λοίμωξη όταν έρθει σε επαφή με εκκρίσεις από τα μάτια, τη μύτη ή τον λαιμό ενός ατόμου που ήδη πάσχει, είτε μέσω άμεσης επαφής, είτε από σταγονίδια που απελευθερώνονται με το βήχα και το φτέρνισμα. Η μεταφορά του μικροοργανισμού γίνεται συνήθως από τα χέρια και τα μάτια. Τα μωρά και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας, είναι πιο ευάλωτα λόγω της στενής
επαφής τους με άλλα παιδιά στο σχολείο.
Κοινά αντικείμενα όπως πετσέτες, μαξιλαροθήκες, παιχνίδια και χαρτομάντιλα μπορούν επίσης να μεταδώσουν τη λοίμωξη. Ένα άτομο που πάσχει από λοιμώδη επιπεφυκίτιδα είναι σε θέση να μεταδώσει την ασθένεια όσο διάστημα συνεχίζει να παράγει οφθαλμικές εκκρίσεις.
Μπορεί να κολλήσει από κατοικίδια;
Ορισμένοι τύποι επιπεφυκίτιδας μπορούν να μεταδοθούν από κατοικίδια ζώα στους ανθρώπους, αν και αυτό είναι σχετικά σπάνιο. Γάτες και σκύλοι μπορούν να έχουν επιπεφυκίτιδα που προκαλείται από βακτήρια ή ιούς, που μπορεί να μολύνουν και τους ανθρώπους. Ωστόσο, η καλή υγιεινή είναι σημαντική. Πλύνετε πάντα τα χέρια, τα δικά σας
και του παιδιού σας, αφού αγγίξετε ένα κατοικίδιο ζώο που έχει συμπτώματα επιπεφυκίτιδας.
Άλλοι τρόποι μετάδοσης
Το μολυσμένο νερό, ιδιαίτερα σε πισίνες με κακή χλωρίωση, μπορεί να προκαλέσει επιπεφυκίτιδα. Η κακή υγιεινή των φακών επαφής σε εφήβους μπορεί επίσης να οδηγήσει σε λοίμωξη. Τα βρώμικα χέρια αποτελούν τον συχνότερο τρόπο μετάδοσης, γι' αυτό το συχνό πλύσιμο των χεριών είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης.
Είδη επιπεφυκίτιδας στα παιδιά
Ιογενής επιπεφυκίτιδα
Η ιογενής επιπεφυκίτιδα αποτελεί την πιο συχνή μορφή επιπεφυκίτιδας και προκαλείται συνήθως από τον ίδιο ιό που ευθύνεται για το κοινό κρυολόγημα. Οι αδενοϊοί είναι οι συχνότερα υπεύθυνοι ιοί και συχνά προσβάλλουν και το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα, προκαλώντας λοίμωξη που μπορεί να εμφανιστεί πριν, ταυτόχρονα ή και μετά από την
εκδήλωση της επιπεφυκίτιδας.
Η ιογενής επιπεφυκίτιδα είναι πολύ μεταδοτική και συχνά εξαπλώνεται σε σχολεία και νηπιαγωγεία. Τα κύρια συμπτώματά της είναι η αίσθηση καύσου και ξένου σώματος στα μάτια, η ερυθρότητα, το πρήξιμο και η έντονη δακρύρροια.
Βακτηριακή επιπεφυκίτιδα
Η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα αποτελεί περίπου το 50-70% των περιπτώσεων επιπεφυκίτιδας στα παιδιά. Τα συχνότερα βακτήρια που την προκαλούν είναι ο Haemophilus Influenzae και ο Streptococcus Pneumoniae. Η πάθηση αυτή είναι επίσης μεταδοτική και προκαλείται από βακτηριακούς μικροοργανισμούς, παρόμοιους με εκείνους που ευθύνονται και για λοιμώξεις του αναπνευστικού, όπως η φαρυγγίτιδα.
Τυπικά συμπτώματα είναι ο πόνος, η ερυθρότητα και ο ερεθισμός των ματιών, καθώς και οι παχύρρευστες, κολλώδεις ή πυώδεις εκκρίσεις (τσίμπλες). Η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα ιδιαίτερα από αιμόφιλο, συχνά συνδέεται με μέση ωτίτιδα, γι' αυτό πρέπει να εξετάζετε πάντα και τα αυτιά του παιδιού σας.
Αλλεργική επιπεφυκίτιδα σε παιδιά
Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα προκαλείται από την αντίδραση του οργανισμού σε συγκεκριμένες αλλεργιογόνες ουσίες, όπως είναι η γύρη, οι τρίχες των ζώων, η οικιακή σκόνη ή τα ακάρεα. Η συγκεκριμένη μορφή επιπεφυκίτιδας δεν μεταδίδεται από άτομο σε άτομο. Είναι πιο πιθανό να εκδηλωθεί σε παιδιά που έχουν ιστορικό και άλλων αλλεργικών
παθήσεων.
Η εποχιακή αλλεργική επιπεφυκίτιδα εμφανίζεται συχνότερα την άνοιξη, το καλοκαίρι και το φθινόπωρο λόγω της γύρης. Αλλεργίες κατά τη διάρκεια του χειμώνα συνήθως συνδέονται με τη σκόνη του σπιτιού, το τρίχωμα ζώων και άλλα οικιακά αλλεργιογόνα.
Τυπικά προκαλεί έντονο κνησμό, ερυθρότητα και υδαρείς εκκρίσεις των ματιών, ενώ συχνά συνοδεύεται και από πρήξιμο των βλεφάρων.
Εαρινή κερατοεπιπεφυκίτιδα
Μια ειδική κατηγορία αλλεργικής επιπεφυκίτιδας είναι η εαρινή κερατοεπιπεφυκίτιδα, που συχνά διαρκεί σχεδόν όλο τον χρόνο. Αφορά παιδιά (συνήθως αγόρια) προσχολικής και σχολικής ηλικίας και τείνει να εξαφανίζεται στην εφηβεία.
Εμφανίζει υφέσεις και εξάρσεις, κυρίως τους θερινούς μήνες. Σχετίζεται με ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα) και άλλες συστηματικές αλλεργίες όπως το άσθμα. Πέρα από την ερυθρότητα, τον κνησμό και την φωτοφοβία, η δημιουργία γιγαντιαίων θηλών στον επιπεφυκότα του άνω βλεφάρου, μπορεί να οδηγήσει σε κερατοειδικό έλκος (έλκος ασπίδα), με καταστροφικές συνέπειες για την όραση του παιδιού αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά.
Συμπτώματα επιπεφυκίτιδας στα παιδιά
Βασικά συμπτώματα που βλέπουν οι γονείς
Εάν το παιδί σας έχει επιπεφυκίτιδα, μπορεί να έχει ερυθρότητα και πρήξιμο των βλεφάρων, υπερβολικά δάκρυα και φαγούρα στο ένα ή και στα δυο μάτια. Συχνά το παιδί τρίβει τα μάτια του, πράγμα που επιδεινώνει τα συμπτώματα.
Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν μια τραχιά αίσθηση, σαν να υπάρχει άμμος στο μάτι και φωτοφοβία. Το παιδί μπορεί να παραπονεθεί ότι το μάτι του «καίει» ή ότι «κάτι το ενοχλεί».
Συμπτώματα ανά τύπο επιπεφυκίτιδας
Ιογενής επιπεφυκίτιδα: Χαρακτηρίζεται από υδαρή έκκριση, δακρύρροια, χύμωση (πρήξιμο) του επιπεφυκότα και συχνά συνοδεύεται από συμπτώματα κρυολογήματος όπως πονόλαιμο, βήχα ή πυρετό. Μπορεί να υπάρχουν και μικροαιμορραγίες στον οιδηματώδη επιπεφυκότα. Αρχίζει συνήθως από το ένα μάτι και μετά εξαπλώνεται στο άλλο.
Ιογενής επιπεφυκίτιδα
Βακτηριακή επιπεφυκίτιδα: Παρουσιάζει παχιά, κιτρινοπράσινη ή πυώδη έκκριση (τσίμπλα) που στεγνώνει όταν κοιμάται το παιδί, δημιουργώντας κρούστα γύρω από τα βλέφαρα. Τα βλέφαρα κολλούν μεταξύ τους, ιδιαίτερα μόλις ξυπνήσει το παιδί.
Βακτηριακή επιπεφυκίτιδα (βαριά)
Αλλεργική επιπεφυκίτιδα: Το κύριο χαρακτηριστικό είναι η έντονη φαγούρα (κνησμός) στα
μάτια. Τα παιδί παρουσιάζει συχνά και σημάδια αλλεργικής ρινίτιδας, όπως καταρροή,
φτάρνισμα και φαγούρα στη μύτη.
Θηλές αλλεργικής επιπεφυκίτιδας
Εαρινή επιπεφυκίτιδα: Όπως και στην απλή εποχική αλλεργική επιπεφυκίτιδα, υπάρχει
ερυθρότητα, έντονος κνησμός, φωτοφοβία και συχνά ήπια βλεφαρόπτωση λόγω των
γιγαντιαίων θηλών που αναπτύσσονται στο άνω βλέφαρο.
Γιγαντιαίες θηλές βλεφαρικού επιπεφυκότα σε εαρινή επιπεφυκίτιδα
Πόσες μέρες κρατάει η επιπεφυκίτιδα;
Τα συμπτώματα της επιπεφυκίτιδας συνήθως αναπτύσσονται μέσα σε 24 έως 72 ώρες από τη μόλυνση και η διάρκεια τους διαφέρει ανάλογα με το τύπο.
Ιογενής επιπεφυκίτιδα: Μπορεί να διαρκέσει από δύο ημέρες έως τρεις εβδομάδες. Η διάρκεια είναι συχνά επίμονη και μπορεί να φτάσει ακόμα και έναν μήνα σε ορισμένες περιπτώσεις.
Βακτηριακή επιπεφυκίτιδα: Χωρίς θεραπεία μπορεί να διαρκέσει 7-14 ημέρες. Με κατάλληλα αντιβιοτικά κολλύρια, τα συμπτώματα βελτιώνονται συνήθως μέσα σε 2-5 ημέρες.
Αλλεργική επιπεφυκίτιδα: Η διάρκεια εξαρτάται από την έκθεση στα αλλεργιογόνα. Μπορεί να διαρκέσει από λίγες ημέρες έως όλη την θερινή περίοδο. Εαρινή κερατοεπιπεφυκίτιδα: Συχνά διαρκεί με υφέσεις και εξάρσεις σχεδόν όλο τον χρόνο.
Παράγοντες που επηρεάζουν τη διάρκεια
Η ηλικία του παιδιού παίζει ρόλο στη διάρκεια των συμπτωμάτων. Τα μικρότερα παιδιά μπορεί να έχουν πιο επίμονα συμπτώματα λόγω του ανώριμου ανοσοποιητικού τους συστήματος. Η εαρινή αλλεργική επιπεφυκίτιδα τείνει να εξαφανίζεται στην εφηβεία. Η έγκαιρη και σωστή θεραπεία μπορεί να μειώσει σημαντικά τη διάρκεια των συμπτωμάτων.Η καλή υγιεινή και η αποφυγή του τριψίματος των ματιών βοηθούν στην ταχύτερη ανάρρωση. Η επαναμόλυνση από κοινά αντικείμενα μπορεί να παρατείνει τη διάρκεια της νόσου.
Αντιμετώπιση επιπεφυκίτιδας στα παιδιά
Φροντίδα στο σπίτι
Εάν τα συμπτώματα είναι ήπια, ο απαλός καθαρισμός των ματιών με βαμβάκι εμποτισμένο σε χλιαρό νερό, χαμομήλι ή ειδικά αποστειρωμένα και εμποτισμένα οφθαλμομάντηλα που θα βρείτε στο φαρμακείο, μπορεί να βοηθήσει το παιδί σας να αισθανθεί καλύτερα. Καθαρίστε προς μία μόνο κατεύθυνση, προς τα έξω από το εσωτερικό (ρινική πλευρά) του
ματιού. Αυτό αποτρέπει τη μόλυνση του άλλου ματιού, εάν επηρεάζεται μόνο το ένα μάτι. Μην προσπαθήσετε να καθαρίσετε το εσωτερικό των ματιών, καθώς αυτό μπορεί να προκαλέσει έντονη ενόχληση. Οι κρύες κομπρέσες με νερό ανακουφίζουν τη φαγούρα και το πρήξιμο, της αλλεργικής επιπεφυκίτιδας.
Οι λιπαντικές οφθαλμικές σταγόνες όπως τα «τεχνητά δάκρυα» μπορεί να δώσουν κάποια ανακούφιση. Βεβαιωθείτε ότι πλένετε τακτικά καλά τα χέρια τα δικά σας αλλά και του παιδιού, για να αποτρέψετε την εξάπλωση της λοίμωξης σε άλλους.
Οφθαλμικές σταγόνες για επιπεφυκίτιδα στα παιδιά
Αντιβιοτικές σταγόνες: Ο παιδίατρος και ο εξειδικευμένος παιδοφθαλμίατρος θα συνταγογραφήσει για το παιδί σας ειδικά αντιβιοτικά κολλύρια για τη βακτηριακή επιπεφυκίτιδα, εφόσον απαιτούνται. Τα συχνότερα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται είναι η τομπραμυκίνη, η χλωραμφενικόλη και οι κινολόνες.
Αντιαλλεργικές σταγόνες: Για την αλλεργική και εαρινή επιπεφυκίτιδα χρησιμοποιούνται αντιϊσταμινικά κολλύρια, σταθεροποιητές σιτευτικών κυττάρων ή σε σοβαρές περιπτώσεις τοπικά στεροειδή. Η κετοτιφαίνη, η ολοπαταδίνη, η φλουρομεθολόνη και η δεξαμεθαζόνη ανήκουν στα συχνότερα χρησιμοποιούμενα τοπικά σκευάσματα για την αλλεργική
επιπεφυκίτιδα.
Ανοσοτροποποιητικές ή ανοσοκατασταλτικές σταγόνες: Είναι σημαντική η συμβολή τους στην χρόνια θεραπεία της εαρινής επιπεφυκίτιδας, όπου παράγοντες όπως τα τοπικά στεροειδή δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Η κυκλοσπορίνη και το τακρόλιμους, ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.
Πώς να δώσετε σταγόνες σε παιδί: Καθαρίστε καλά το μάτι του παιδιού κάθε φορά πριν βάλετε οποιοδήποτε φάρμακο. Εάν δεν το κάνετε αυτό, το φάρμακο ελάχιστα θα δράσει. Προσέξτε να βάζετε 2 σταγόνες του φαρμάκου μέσα στο μάτι και όχι έξω από αυτό.
Πότε να πάτε στον γιατρό
Επισκεφθείτε τον παιδοφθαλμίατρο εάν τα συμπτώματα της επιπεφυκίτιδας του παιδιού σας δεν βελτιώνονται μετά από δύο ημέρες, ή εάν το παιδί σας έχει οποιοδήποτε από τα ακόλουθα:
-
Σοβαρό πόνο στο μάτι
-
Προβλήματα με την όραση
-
Αυξημένο πρήξιμο, ερυθρότητα και ευαισθησία στα βλέφαρα και γύρω από τα
-
μάτια
-
Γενική αδιαθεσία και πυρετό
-
Μια επίμονη λευκή κηλίδα στον κερατοειδή
Το παιδί με λοιμώδη επιπεφυκίτιδα είναι μολυσματικό, μπορεί δηλαδή να μεταδώσει την νόσο, μέχρι να εξαφανιστούν οι εκκρίσεις από τα μάτια.
Επιπεφυκίτιδα που επιμένει - Τι να κάνετε
Ορισμένες φορές η επιπεφυκίτιδα μπορεί να επιμένει για περισσότερο χρόνο από τον αναμενόμενο. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε λανθασμένη διάγνωση του τύπου επιπεφυκίτιδας, ανεπαρκή θεραπεία ή επαναμόλυνση από μολυσμένα αντικείμενα Άλλες αιτίες περιλαμβάνουν υποκείμενες παθήσεις όπως ξηροφθαλμία, βλεφαρίτιδα ή η συγγενής απόφραξη των δακρυϊκών οδών στα βρέφη. Η συνεχής έκθεση σε αλλεργιογόνα στην περίπτωση της αλλεργικής επιπεφυκίτιδας μπορεί επίσης να παρατείνει τα συμπτώματα. Τέλος η εαρινή επιπεφυκίτιδα, όπως ήδη αναφέρθηκε, είναι μια χρόνια επιπεφυκίτιδα της παιδικής ηλικίας, με υφέσεις και εξάρσεις.
Πότε να επισκεφθείτε ειδικό
Εάν τα συμπτώματα είναι έντονα ή διαρκούν περισσότερο από δύο εβδομάδες παρά την κατάλληλη θεραπεία, είναι απαραίτητη η αξιολόγηση από παιδοφθαλμίατρο. Επίσης, εάν παρατηρείτε επιδείνωση των συμπτωμάτων παρά τη θεραπεία ή συχνή επανεμφάνιση της επιπεφυκίτιδας, χρειάζεται η εξειδικευμένη εκτίμηση.
Ο ειδικός μπορεί να κάνει καλλιέργειες για τον ακριβή προσδιορισμό του παθογόνου μικροοργανισμού και να προτείνει πιο στοχευμένη θεραπεία. Οι καλλιέργειες οφθαλμικού εκκρίματος απαιτούν τουλάχιστον 24-8 ώρες αποχή από τις τοπικές αντιβιοτικές σταγόνες.
Επείγοντα περιστατικά, που απαιτούν άμεση εκτίμηση από ειδικό:
-
Ξαφνική απώλεια όρασης.
-
Έντονος πόνος στο μάτι που δεν υποχωρεί.
-
Οίδημα στα βλέφαρα που εξαπλώνεται γρήγορα ή γίνεται πολύ έντονο.
-
Παιδί που έχει επηρεασμένη γενική κατάσταση με ή χωρίς πυρετό και μπορεί να μην έχει
-
μια απλή οφθαλμική λοίμωξη.
Πρόληψη και προστασία της οικογένειας
Εάν το παιδί σας έχει λοιμώδη επιπεφυκίτιδα, μην του επιτρέπετε να μοιράζεται οφθαλμικές σταγόνες, χαρτομάντιλα, πετσέτες ή μαξιλαροθήκες με άλλα άτομα. Δώστε στο παιδί καθαρή πετσέτα και μαξιλαροθήκη κάθε ημέρα, για να αποτρέψετε την εξάπλωση της λοίμωξης.
Πλύνετε τα χρησιμοποιημένα κλινοσκεπάσματα και πετσέτες κανονικά. Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσετε απολυμαντικό. Καθαρίστε συχνά τις επιφάνειες που αγγίζει το παιδί, όπως τα παιχνίδια του και τα χερούλια των πορτών.
Προσέχετε όταν το παιδί παίζει με κατοικίδια που έχουν συμπτώματα επιπεφυκίτιδας και πλύνετε πάντα τα χέρια μετά την επαφή.
Πότε επιστρέφει στο σχολείο/νηπιαγωγείο
Τα παιδιά με λοιμώδη επιπεφυκίτιδα πρέπει να μένουν στο σπίτι και να μην πηγαίνουν στο νηπιαγωγείο ή το σχολείο μέχρι να εξαφανιστούν οι εκκρίσεις από τα μάτια. Συνήθως αυτό συμβαίνει 24 - 48 ώρες μετά την έναρξη της κατάλληλης θεραπείας, για τη βακτηριακή επιπεφυκίτιδα.
Για την ιογενή επιπεφυκίτιδα, το παιδί μπορεί να επιστρέψει όταν δεν έχει πλέον εκκρίσεις και αισθάνεται καλά γενικά. Αυτό μπορεί να διαρκέσει 7 με 10 ημέρες. Η αλλεργική όπως και η εαρινή επιπεφυκίτιδα δεν είναι μεταδοτικές, οπότε το παιδί μπορεί να πηγαίνει κανονικά στο σχολείο.
Συχνές ερωτήσεις γονέων
Γιατί να επισκεφθείτε ένα παιδοφθαλμίατρο
Η επιπεφυκίτιδα στα παιδιά είναι μια κοινή και συνήθως ήπια κατάσταση, που αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με την κατάλληλη φροντίδα. Το σημαντικό είναι να αναγνωριστεί ο τύπος της επιπεφυκίτιδας για να εφαρμοστεί η σωστή θεραπεία. Θυμηθείτε ότι η επιπεφυκίτιδα σπάνια απειλεί την όραση και στην πλειοψηφία των περιστατικών αποκαθίσταται πλήρως χωρίς επιπλοκές. Η έγκαιρη αντιμετώπιση και η τήρηση των οδηγιών του του παιδοφθαλμίατρου σας, εξασφαλίζουν την ταχύτερη ανάρρωση του παιδιού σας.
Εάν έχετε οποιεσδήποτε ανησυχίες, μην διστάσετε να επικοινωνήσετε με τον παιδοφθαλμίατρό ή τον παιδίατρό σας. Κλείστε ραντεβού με τον οφθαλμίατρο Σταμάτη Γκατζώνη για να εξασφαλίσετε στα μάτια σας, τη φροντίδα που χρειάζονται. Θα μας βρείτε Πατησίων (28ης Οκτωβρίου) 117, 11251, Πεδίον Άρεως, Αθήνα, & Διστόμου 5-7, Μαρούσι, 15125. Τηλ. Κέντρο: (+30) 210 88 22 900.